Biografie

Bibliografie

Het aantal publicaties over en rond Joris van Severen en het Verdinaso is oeverloos uitgedijd. Pieter Jan Verstraete schat dat er intussen een paar duizend artikels aan werden gewijd. Plus tientallen boeken en brochures. Daarnaast nog eens minstens negen romans waarin Van Severen een hoofdrol speelt, onder meer van Willy Spillebeen, Piet van Aken en Hugo Claus. In één van Claus' meesterwerken (De verwondering) komen het Verdinaso, Van Severen en het Oostfront ruim aan bod.

Honderden teksten van Joris van Severen liggen verspreid over deze drie bladen: Ter Waarheid (1921-1924), De West-Vlaming (1921-1931) en Hier Dinaso!  (1931-1940). Voeg daarbij een tiental brochures van zijn hand, waarvan de twee belangrijkste zijn: Van de demoliberale Volksverscheurdheid naar Dietschland en Orde door het Verdinaso, Roeselare en Amsterdam, 1934. De Vlaamsche Beweging, België en de Gebondenheid der Nederlanden. De Dietsche Rijksgedachte van het Verdinaso, Gent, 1938.

Rudy Pauwels (1932-2008), zoon van Jeanne van Severen, de zus van Joris, schreef een tiental brochures over hem, waaronder: Een apologie. Opstellen om Joris van Severen beter te begrijpen, Studiecentrum Joris van Severen, 2002.

Van zijn medewerker Luc Delafortrie, ook een tiental teksten, waaronder Joris van Severen en wij, 1942, dat hem acht weken Duitse gevangenschap kostte.

Een eerste biografie over Joris van Severen verscheen 20 jaar na zijn overlijden. Zeer onderhoudend geschreven, op basis van getuigenissen van tijdgenoten: Arthur de Bruyne, Joris van Severen, droom en daad, Oranje, Zulte, 1961. 

Antoon van Severen publiceerde in de tweede helft van de jaren '90 een biografie van zijn naamgenoot, gespreid over meer dan 800 pagina’s en 2 boeken. Het werk - dat wemelt van de citaten van Van Severen - heeft een sterk documentaire waarde.   Joris van Severen. Het verhaal van een leven. Deel 1: van 1984 tot 1929, eigen beheer, Brugge, 1995. Drie jaar later gevolgd door: Joris van Severen. Het verhaal van een leven. Deel 2: van 1930 tot 1940, eigen beheer, Torhout, 1998.

Enorm veel beeldmateriaal over Joris van Severen en het Verdinaso werd samengebracht in: Maurits Cailliau en Pieter Jan Verstraete, Fotobiografie Joris van Severen, Studiecentrum Joris van Severen, Ieper, 2014. Een luxueus uitgegeven album van 248 blz., op groot formaat en in kleur, met vele onbekende foto’s en een bijgevoegde DVD. 

Een intellectuele biografie van Joris van Severen biedt: Luc Pauwels, De ideologische evolutie van Joris van Severen (1894-1940). Een hermeneutische benadering, twee delen, licentiaatsverhandeling Geschiedenis, KULeuven, 1998. 

Een verkorte versie hiervan is: Luc Pauwels, De ideologische evolutie van Joris van Severen (1894-1940). Een hermeneutische benadering, Jaarboek Joris van Severen 3, 1999.

Verder, de tot hiertoe meest volledige biografie: Luc Pauwels, Joris van Severen. Op leven en dood, letterlijk. Biografie 1894-1940, Doorbraak, Grimbergen, 2021. 

Van prof. Lode Wils verscheen in 1994, het jaar van zijn emeritaat: Joris van Severen. Een aristocraat verdwaald in de politiek, Davidsfonds, Leuven. Deze beknopte levensbeschrijving verscheen ter gelegenheid van de Joris van Severen-tentoonstelling in de universiteitsbibliotheek van de KULeuven. Vergelijkbaar van opzet is: Pieter Jan Verstraete, Joris van Severen. Een biografisch portret, Aspekt, Soesterberg, 2010. 

De laatste grote liefde van Van Severen, was de schilderes Rachel Baes. In 1965 schreef ze haar herinneringen neer in Joris van Severen, une âme, Oranje, Zulte, 1965. Over Baes zelf, schreef Patrick Spriet het intrigerende Een tragische minnares. Rachel Baes, Joris van Severen, Paul Léautaud en de surrealisten, Van Halewyck, Leuven, 2002.

Over de beweging van Joris van Severen: Jan Creve, Recht en trouw. De geschiedenis van het Verdinaso en zijn milities, Soethoudt, Antwerpen, 1987.

Over het antisemitisme binnen het Verdinaso: Lieven Saerens, Het Verdinaso en de Joden (1931-1940), in: Wetenschappelijke Tijdingen, 1987.

De historicus en jurist Carlos Vlaemynck heeft jarenlang grondig onderzoek gedaan naar de moorden op Joris van Severen en Jan Rijckoort. De resultaten daarvan werden in 1977 gepubliceerd in zijn sober en aangrijpend boek dat sindsdien het referentiewerk is over deze tragedie: Dossier Abbeville. Arrestaties en deportaties in mei 1940, Davidsfonds, Leuven, 1977.

In 2021 verschenen bijna gelijktijdig 2 boeken over Frantz Van Dorpe, één van de luitenanten van Van Severen: Jan Creve, Frantz Van Dorpe en het Verdinaso, eigen beheer, 2021. En ook: Vincent Stuer, Hoogmoed. Van Verdinaso tot verzet, Borgerhoff & Lamberigts, Gent, 2021.

In 2025-2026 worden twee nieuwe biografieën verwacht over Van Severen. Eén van de hand van Christian de Borchgrave, die zich toespitst op de politieke evolutie van Joris van Severen en één van Dieter Vandenbroucke, die vooral aandacht zal hebben voor de persoonlijke levenswandel van de man.

Ook in het Frans verschenen tientallen teksten over Joris van Severen, onder meer: Louis Gueuning, L'œuvre véritable de Joris van Severen, Brussel, 1946. En ook: Luc Pauwels, Joris van Severen, artistocrate flamand et européen, in: Nouvelle École, nr. 50, themanummer Les années trente, 1998, pp. 41-65.